OUR CHILDRENS

4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 3: ชุมชนคือหัวใจของการอนุรักษ์

2559-2562
The Heritage's Retrospective
ตอนที่ 3: ชุมชนคือหัวใจของการอนุรักษ์


อีกหนึ่งคำถามที่คณะทำงานขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลกได้พบบ่อยก็คือ 'แล้วเราจะทำยังไงให้เมืองของเราได้เป็นมรดกโลก?' ซึ่งคำตอบที่ชัดเจนที่สุดคือ เราจำเป็นต้องทำให้คณะกรรมการจากยูเนสโกเชื่อว่าเชียงใหม่ของเรามี 'คุณค่าอันโดดเด่นเป็นสากล' ตามกรอบที่คณะกรรมการยูเนสโกวางไว้

คุณค่าอันโดดเด่นเป็นสากล (Outstanding Universal Value: OUV) หมายถึงคุณค่าในเชิงวัฒนธรรมและ (หรือ) ธรรมชาติ ที่มีมากกว่าความสำคัญเฉพาะในประเทศใดประเทศหนึ่ง เป็นคุณค่าสำคัญร่วมกันของมนุษย์ทั้งในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต ซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นที่ต้องได้รับการคุ้มครอง อนุรักษ์ และบริหารจัดการ โดยคณะทำงานจะเสนอคุณค่าของเมืองเชียงใหม่ผ่านเอกสารที่ชื่อ Nomination Dossier รวมทั้งแผนการจัดการอนุรักษ์พื้นที่มรดกอย่างยั่งยืนให้คณะกรรมการพิจารณา



ทั้งนี้องค์การยูเนสโกกำหนดให้การรักษาคุณค่าโดดเด่นอันเป็นสากลจำเป็นต้องอยู่บนเสาหลัก 3 ต้น คือ 1) คุณค่าดังกล่าวอยู่ภายใต้เกณฑ์การคัดเลือกมรดกโลก 2) มีความบูรณภาพ (Integrity) และความจริงแท้ (Authenticity) และ 3) มีการปกป้องและแผนการจัดการคุณค่าโดดเด่นอันเป็นสากล

“คณะทำงานของเราเริ่มต้นอย่างเป็นทางการในปี 2559 ผ่านการทำงาน 6 ด้านพร้อมกัน ได้แก่ กระบวนการการมีส่วนร่วม, กระบวนการวิจัย, การจัดทำเอกสาร, การจัดทำแผนการจัดการ, การสร้างเครือข่าย และการประชาสัมพันธ์ โดยรูปแบบการบริหารแหล่งมรดกของเชียงใหม่จะแตกต่างจากแหล่งมรดกโลกอื่นๆ ในเมืองไทย เนื่องจากพื้นที่มรดกของเราซ้อนทับอยู่กับแหล่งชุมชน เราจึงต้องออกแบบรูปแบบที่รวมเอาผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่ายเข้ามาร่วมกันในกระบวนการ" อจิรภาส์ ประดิษฐ์ หนึ่งในคณะทำงานขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก กล่าว

อจิรภาส์ บอกว่า 'คุณค่าอันโดดเด่นเป็นสากล' ถือเป็นเครื่องมือสำคัญในการทำให้คนเชียงใหม่ตระหนักดีถึงคุณค่าในเมืองที่เราอาศัย ซึ่งในทางกลับกันกระบวนการขอขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก ก็ถือเป็น 'เครื่องมืออันเป็นสากล' ที่จะทำให้คนเชียงใหม่เห็นคุณค่าและร่วมกันผลักดันให้เมืองมีทั้งการอนุรักษ์และพัฒนาอย่างยั่งยืน

“หลายคนกังวลว่าสถานะมรดกโลก จะกีดกันคนท้องถิ่นออกจากเมืองที่เราคุ้นเคย เหมือนที่เคยเกิดกับเมืองมรดกโลกเมืองอื่นๆ ทั่วโลก แต่ด้วยกระบวนการที่เราเริ่มต้นจากการมีส่วนร่วมเป็นสำคัญ ซึ่งเรามองว่าวิถีชีวิตผู้คนก็เป็นส่วนหนึ่งของมรดกที่ควรได้รับการอนุรักษ์ไว้ด้วย สถานะของเมืองมรดกเชียงใหม่จึงไม่อาจแยกขาดจากผู้คนในชุมชน ขณะเดียวกันสถานะนี้ก็หาใช่การแช่แข็งเมืองไว้ในสภาพเดิม แต่เราพยายามจะร่วมกับทุกภาคส่วนในการพัฒนาเมืองของเราไปในทิศทางที่ทุกคนต่างได้ประโยชน์ร่วมกันให้มากที่สุด" อจิรภาส์ กล่าว 


----------------------------------------------------------

คุณค่าอันโดดเด่นเป็นสากล
เชียงใหม่ได้กำหนดเกณฑ์ (Criteria) การพิจารณาคุณค่าอันโดดเด่นเป็นสากล (Outstanding Universal Value: OUV) ไว้ 3 ข้อด้วยกัน ดังนี้    

เกณฑ์ข้อที่ 2 (ii) การแสดงให้เห็นถึงการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมระหว่างชนชาติและการส่งอิทธิพลต่อเนื่อง ที่ซึ่งผังเมืองและระบบการจัดการชลประทานอันยั่งยืนของเมืองเป็นประจักษ์พยาน

เกณฑ์ข้อที่ 3 (iii) คณะทำงานฯ เสนอ ‘ประเพณีล้านนา’ เป็นหลักฐานทางอารยธรรมที่มีการสืบทอดมาถึงปัจจุบัน ทั้งนี้ประเพณีล้านนาเกือบทั้งหมดก็ล้วนเชื่อมโยงกับสถานที่ โบราณสถาน รวมไปถึงชุมชนต่างๆ ภายในพื้นที่ที่ยื่นเสนอ (Property Zone) อีกด้วย    

เกณฑ์ข้อที่ 4 (iv) ที่ซึ่งสถาปัตยกรรมและงานศิลปกรรมภายในวัดวาอาราม สะท้อนการพัฒนาด้านวัฒนธรรม วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี ของผู้คนในพื้นที่

 

 

แชร์บทความนี้

CONTACTS


4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 5: แผนที่วัฒนธรรม

4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 4: ดอยสุเทพและเมืองเชียงใหม่

4 ปีการขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 2: คุณค่าที่คู่ควร