OUR CHILDRENS

4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 5: แผนที่วัฒนธรรม

..2559

ภายหลังจากที่คณะทำงานขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลกได้กำหนดพื้นที่ Property Zone สำหรับการเสนอขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก กระบวนการถัดไปคือการทำ 'แผนที่วัฒนธรรม' หรือ Cultural Map เพื่อกำหนดแหล่งที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรมร่วมกับชาวชุมชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่

Cultural Mapping ถือเป็นเครื่องมือในการประเมินคุณค่าทางวัฒนธรรมของพื้นที่ต่างๆ อันนำมาสู่การออกแบบกระบวนการอนุรักษ์มรดกในพื้นที่ให้เกิดขึ้นจริงทั้งในรูปธรรมและนามธรรม โดย Cultural Mapping ไม่อาจเกิดขึ้นได้จากแค่นักวิชาการหรือผู้มีความรู้ดุ่มเดินลงไปในพื้นที่และกำหนดออกมาบนแผนที่ แต่ต้องเกิดจากความร่วมมือของผู้คนในชุมชนผู้เป็นเจ้าของพื้นที่มาแบ่งปันความทรงจำและประสบการณ์ส่วนตัวที่มีต่อพื้นที่นั้นๆ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้แผนที่วัฒนธรรมเกิดความสมบูรณ์

“อาจเริ่มต้นจากคำถามที่ว่า ‘ในชุมชนของเรามีอะไร’ และ ‘สิ่งที่มีอยู่ในชุมชนเรา มีคุณค่าด้านไหน อย่างไร’ ที่มีอยู่ในอดีตและปัจจุบัน และเราก็รวบรวมข้อมูลนั้นๆ กำหนดลงบนแผนที่" อจิรภาส์ ประดิษฐ์ หนึ่งในคณะทำงานขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก และผู้ทำแผนที่วัฒนธรรมในเขตเมืองเก่า กล่าว



ทั้งนี้การทำแผนที่วัฒนธรรม ไม่จำเป็นต้องอาศัยเทคโนโลยีใดซับซ้อน ลำพังแค่การรับฟัง และให้เจ้าของพื้นที่ใช้ดินสอหรือปากกากำหนดจุดบนแผนที่ชุมชน ให้เจ้าของพื้นที่กำหนดที่ทางของชุมชนตัวเองลงในแผนที่ เสริมสร้างความภาคภูมิของบ้านเกิดหรือชุมชนที่เขาอยู่อาศัยไปในตัว

แผนที่วัฒนธรรมแบ่งออกเป็น 2 หมวดหมู่ได้แก่ สถานที่ทางวัฒนธรรมที่จับต้องได้ อาทิ อาคารเก่า, ตลาด, สวนสาธารณะ และแหล่งชุมชน ส่วนหมวดหมู่ที่ 2 คือสถานที่ทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ กล่าวคือ พื้นที่ที่เป็นแหล่งภูมิปัญญา ความเชื่อ หรือประเพณี (ชุมชนที่มีการจัดประเพณีเฉพาะตัวสืบสานกันมา) เป็นต้น 

ไม่เพียงสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมกับชุมชนและทำให้ชุมชนได้ตระหนักดีในคุณค่าของพื้นที่ที่พวกเขาอาศัย แผนที่วัฒนธรรมยังถือเป็นการบันทึกข้อมูลในเชิงประจักษ์ สำหรับการศึกษาการเปลี่ยนแปลงหรือพัฒนาการของเมือง อันเป็นองค์ความรู้สำคัญต่อแนวทางการพัฒนาเมืองที่จะเกิดขึ้นในอนาคต ที่สำคัญคือยังเป็นฐานข้อมูลที่นำไปสู่การเตรียมเมืองของเราสู่มรดกโลกอีกด้วย





ตอนหน้าเราจะพาไปสำรวจว่าหลังจากคณะทำงานฯ ลงพื้นที่ไปทำแผนที่วัฒนธรรม เราพบคุณค่าอะไรที่หลายท่านอาจมองข้ามบ้าง ห้ามพลาด!

 

แชร์บทความนี้

CONTACTS


4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 4: ดอยสุเทพและเมืองเชียงใหม่

4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 3: ชุมชนคือหัวใจของการอนุรักษ์

4 ปีการขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 2: คุณค่าที่คู่ควร