OUR CHILDRENS

4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก 
ตอนที่ 8: ร่วมกันอนุรักษ์เมืองเก่าผ่านจินตภาพเมือง

พ.ศ. 2559

หากจะหาเมืองที่อาคารสมัยใหม่กลมกลืนเข้ากับพื้นที่ประวัติศาสตร์และพื้นที่สีเขียวอันร่มรื่น 'เชียงใหม่' น่าจะเป็นเมืองอันดับต้นๆ ของประเทศที่แทบทุกคนคิดถึง

แน่นอน คุณอาจจะเถียงว่าทุกวันนี้การพัฒนาเมืองอย่างไร้ทิศทางได้เข้ามากลบเสน่ห์ความเป็นเมืองประวัติศาสตร์ของเชียงใหม่ไปหมดแล้ว กระนั้นหากเทียบกับเมืองอื่นๆ ในประเทศ หรือในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้นี้เลยก็ได้ ด้วยกายภาพที่มีสี่เหลี่ยมคูเมืองและแนวกำแพงโบราณที่ยังคงปรากฏให้เห็นชัด กลุ่มอาคารศาสนสถานที่มีอัตลักษณ์เฉพาะตัวอันงดงาม และทิวทัศน์ดอยสุเทพที่ตระหง่านอยู่ทางทิศตะวันตก ที่ซึ่งทุกคนสามารถมองเห็นได้จากในตัวเมืองอีกด้วย เชียงใหม่ก็งดงามไม่แพ้เมืองใด

องค์ประกอบที่ว่ามา เมื่อบวกรวมกับภูมิปัญญาและศิลปวัฒนธรรมที่สั่งสม ย่อมสร้างคุณค่าทั้งในส่วนที่เป็นหน่วยย่อยๆ ผ่านกายภาพของเมืองตามแหล่งมรดกแห่งต่างๆ และในภาพใหญ่ ซึ่งเกิดจากการมองหน่วยย่อยๆ เหล่านี้ในภาพเดียว นั่นคือคุณค่าที่เกิดจากภูมิทัศน์ของเมือง ภูมิทัศน์ที่จุดประกายให้เราเห็น 'จินตภาพ' เมืองประวัติศาสตร์อันงดงามเมืองนี้

ผศ.คมสัน ธีรภาพวงศ์ อาจารย์ประจำคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และหนึ่งในคณะทำงานขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก เล่าให้ฟังถึงการมองจินตภาพว่า คือการมององค์ประกอบที่รวมกันเป็นภูมิทัศน์ของเมืองในแบบที่เราอยากเห็น หรืออยากให้เป็น จินตภาพเมืองประกอบขึ้นจาก แลนด์มาร์ค, พื้นที่สาธารณะหรือจุดศูนย์รวมของผู้คน (สวน, จัตตุรัสเมือง ฯลฯ), ย่านหรือชุมชน, เส้นทาง (ถนน, ทางเท้า ฯลฯ) และเส้นขอบที่ใช้กำหนดบริเวณของเมือง (คูเมือง, กำแพงเมือง ฯลฯ) เป็นต้น

อาจารย์คมสัน บอกว่าหัวใจสำคัญของการอนุรักษ์และพัฒนาเมือง คือการให้คนในเมืองออกแบบ 'จินตภาพ' โดยเขาและทีมงานเริ่มลงพื้นที่ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2559 แบ่งงานออกเป็นสองส่วนหลักๆ ได้แก่ หนึ่ง) งานสำรวจจินตภาพเมือง และ สอง) งานสร้างจินตภาพเมือง



โดยงานสำรวจจินตภาพเมือง คือการสอบถามความรู้สึกและความต้องการของผู้คนในพื้นที่และโดยรอบเกี่ยวกับภาพฝันของเมืองที่อยากให้เป็น ส่วนงานสร้างจินตภาพเมือง เปรียบเสมือนการสร้างภาพอนาคต (Future Scenario) เมื่อนำเอาข้อมูลสำรวจพื้นฐานมรดกทางวัฒนธรรมด้านผังเมือง ด้านวิถีชุมชน คุณค่าทางสถาปัตยกรรม ภูมิทัศน์วัฒนธรรม และสิ่งปลูกสร้างกายภาพเมือง มาประมวลขึ้นเป็นฐานเงื่อนไขความคิดในงานออกแบบร่าง ร่วมกับการรวบรวมความคิด ความต้องการของผู้คนที่มีส่วนได้ส่วนเสียในเมือง

“เหมือนเป็นการสำรวจความคิดเจ้าของเมือง ซึ่งก็คือประชาชนทั่วไปอย่างเราๆ ว่าพวกเขาอยากอยู่เมืองที่มีสาธารณูปโภคยังไงบ้าง มีบรรยากาศอย่างไร มีอะไรตอบโจทย์หรือไม่ตอบโจทย์ชีวิตเขาบ้าง และประมวลความต้องการเหล่านั้นสู่แนวทางการออกแบบและจัดการภูมิทัศน์ของเมืองในอนาคต” อาจารย์คมสัน สรุป




ทั้งนี้อาจารย์คมสันยังกล่าวอีกว่า เชียงใหม่ถือเป็นเมืองที่มีภูมิทัศน์เมืองประวัติศาสตร์ที่ชัด หากก็มีจินตภาพของเมืองหลายแห่งที่กำลังเลือนหาย เนื่องจากการเปลี่ยนผ่านของยุคสมัย และการละเลยของเจ้าของพื้นที่ไปอย่างน่าเสียดาย 

ส่วนจินตภาพใดที่เลือนหายไปแล้วบ้าง ติดตามได้ในบทความต่อไปครับ  

แชร์บทความนี้

CONTACTS


4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 14: 'ฟื้นม่าน' ยุคสมัยแห่งการฟื้นฟูและฐานรากของการสืบสาน

4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 13: คุณค่าที่เกิดจากการผสานผสม

4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 12: มรดกจากยุคทองของล้านนา