OUR CHILDRENS

4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 9: จินตภาพที่เลือนหาย

พ.ศ. 2559
ในขณะที่แนวกำแพงโบราณและคูเมืองคือหลักฐานเชิงประจักษ์ของจินตภาพเมืองประวัติศาสตร์เชียงใหม่ กระนั้นพื้นที่สี่เหลี่ยมดังกล่าวก็หาใช่เมืองเดียวในประวัติศาสตร์เจ็ดร้อยกว่าปีของอาณาจักรล้านนาแห่งนี้ แผนที่ภาพถ่ายทางอากาศที่ถ่ายขึ้นในช่วงราว พ.ศ. 2530-2539 ยังทำให้เราเห็นถึงหลักฐานของการก่อตั้งเมืองในยุคก่อนหรือร่วมสมัยกับเมืองเชียงใหม่ ทั้งเวียงกุมกาม, เวียงเจ็ดลิน และเวียงสวนดอก ซึ่งนำมาสู่การขุดค้นทางโบราณคดีในเวลาต่อมาอีกด้วย

ผศ. คมสัน ธีรภาพวงศ์ เล่าว่าในจำนวนเวียงโบราณรอบเวียงเชียงใหม่เหล่านี้ ไม่เพียงเวียงสวนดอกจะอยู่ใกล้กับเวียงเชียงใหม่ที่สุด หากยังเป็นเวียงที่มีประวัติศาสตร์ร่วมกันอย่างเห็นได้ชัด รวมไปถึงยังเป็นเวียงโบราณที่เป็นตัวอย่างสะท้อนจินตภาพที่กำลังเลือนหายอย่างเห็นได้ชัด

“เมื่อเราขับรถผ่านไปบนถนนสุเทพ เลยวัดสวนดอกไป ถ้าไม่สังเกตดีๆ ก็จะไม่เห็นแนวกำแพงเมืองโบราณทั้งสองฝั่งถนน ที่เคยเป็นแนวอาณาเขตของเวียงสวนดอกเก่า ซึ่งเวลาต่อมาเมื่อมีการตัดถนนสุเทพ ทำให้แนวกำแพงนี้ต้องถูกรื้อถอนไปบางส่วน นี่คือจินตภาพของเมืองโบราณที่เลือนหายไปตามยุคสมัย” อาจารย์คมสัน กล่าว





อาจารย์ยังเล่าอีกว่า ปกติแล้ว ตัวแทนของกายภาพเก่าเดิมนั้น มักจะสังเกตเห็นง่ายๆ จากการคงอยู่ของอาคารสถาปัตยกรรมดั้งเดิม หรือยังคงเห็นซากเดิมให้เราได้รับรู้ ซึ่งสิ่งนี้ทำให้ผู้พบเห็น สามารถจินตนาการถึงกายภาพเมืองเก่าออก อย่างเห็นได้ชัดคือพื้นที่อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยและศรีสัชนาลัย รวมถึงเขตสี่เหลี่ยมคูเมืองเชียงใหม่

ทั้งนี้นอกจากเวียงสวนดอก เชียงใหม่ยังมีแหล่งโบราณสถานสำคัญที่ถูกกาลเวลาและการพัฒนาลบเลือนคุณค่าจนแทบมองไม่เห็นจินตภาพแล้ว อาทิ แนวกำแพงดินฝั่งตะวันออกที่ถูกผู้คนในยุคสมัยใหม่สร้างบ้านเรือนรุกล้ำ, หรือแนวกำแพงเมืองชั้นนอกฝั่งทิศใต้ (ประตูหายยา) ที่กลายมาเป็นชุมชนแออัด  





เชียงใหม่เมืองของเราเมืองนี้มีอีกหลายจินตภาพให้เรารำลึกถึงอยู่เสมอ บางจินตภาพที่เลือนหาย อาจยังมีร่องรอยที่ทำให้เราภูมิใจ... บางจินตภาพทำให้เราอดรู้สึกเศร้าเสียดายที่เราไม่ได้เห็นแล้ว เพราะเราไม่สามารถไหวตัวรู้เท่าทันการทำลายรากวัฒนธรรมแห่งอัตลักษณ์ของเมืองเชียงใหม่ไปอย่างรวดเร็วหรือรู้เท่าไม่ถึงการณ์ก็ตามที และบางจินตภาพกลับทำให้เราต้องลุกขึ้นสู้ เพื่อรักษาไม่ให้มันเลือนหายไปมากกว่านี้” อาจารย์คมสัน กล่าว 

แชร์บทความนี้

CONTACTS


4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 14: 'ฟื้นม่าน' ยุคสมัยแห่งการฟื้นฟูและฐานรากของการสืบสาน

4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 13: คุณค่าที่เกิดจากการผสานผสม

4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 12: มรดกจากยุคทองของล้านนา