OUR CHILDRENS

4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 13: คุณค่าที่เกิดจากการผสานผสม

เป็นเรื่องที่ถกเถียงกันอย่างกว้างขวางว่าอะไรคือ 'ต้นตำรับ' ของความเป็นศิลปกรรมหรือสถาปัตยกรรมแบบล้านนากันแน่ แน่นอน เราอาจอ้างถึงวิหารลายคำของวัดพระสิงห์ หรือวิหารของวัดต้นเกว๋นในอำเภอหางดง ว่าเป็นงานระดับมาสเตอร์พีช กระนั้นคุณค่าของล้านนาก็หาได้เกิดจากการสร้างสรรค์จากผู้หนึ่งผู้ใด หรือจากยุคสมัยหนึ่งยุคสมัยใด หากแต่เป็นการสั่งสมและผสมผสานภูมิปัญญาอันหลากหลายเข้าด้วยกันจนเกิดเป็นลักษณะเฉพาะอย่างที่เห็น

ลำพังแค่ในยุคสมัยของการก่อตั้งเมือง พระญามังรายก็ได้นำอิทธิพลและความเชื่อมาจากสุโขทัย, ขอม, มอญ, พุกาม ไปจนถึงจีนมาผสมผสานจนเกิดเป็นรากฐานสำคัญทางศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมในยุคทองของล้านนาในกาลต่อไป กระนั้นใช่เพียงแต่ยุคทองของล้านนา หากในยุคต่อมาที่เชียงใหม่ตกเป็นเมืองขึ้นของพม่า ก่อนจะกลายมาเป็นเมืองร้าง รวมระยะเวลาทั้งสิ้น 216 ปี (พ.ศ. 2101-2317) ความที่ชาวพม่าก็นับถือพุทธศาสนาลังกาวงศ์เช่นเดียวกัน จึงมีการสืบสานพุทธศาสนา ทำนุบำรุง รวมถึงสรรค์สร้างพุทธศาสนสถานหลายแห่งในรูปแบบศิลปกรรมพม่า ซึ่งปัจจุบันยังหลงเหลือกลายเป็นมรดกของเมืองเชียงใหม่

จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ระบุว่าช่วงพม่ายึดครองเมืองเชียงใหม่ พม่าได้ทำนุบำรุงวัดสำคัญในเชียงใหม่ เช่น การหยาดน้ำ ถวายข้าให้แก่วัดพระสิงห์ บำรุงวัดเกตการาม หรือสร้างวัดใหม่อย่างวัดทรายมูลพม่าในเขตสี่เหลี่ยมคูเมือง และมีวัดร้างที่ไม่ทราบที่ตั้งอีก 2 วัด คือ วัดม่านทุ่งช้างคลาน และวัดพุกาม

ทั้งนี้ก่อนที่พม่าจะเข้ามาปกครอง เชียงใหม่ก็รับอิทธิพลรูปแบบศิลปะในการสร้างศาสนสถานมาจากพม่า เช่น การสร้างพระวิหารถ้ำพร้อมกับการวาดลวดลายบนฝาผนังและเพดานถ้ำในวัดอุโมงค์ (สวนพุทธธรรม) ซึ่งเป็นลักษณะที่พบทั่วไปในวัดของพุกาม


เจดีย์วัดแสนฝาง


วัดทรายมูล (พม่า) ภาพจาก https://pantip.com/topic/34841540


วัดมหาวัน

ภายหลังที่พระยากาวิละขับไล่พม่าออกจากเชียงใหม่ และได้ฟื้นเมือง ในยุคแห่งความรุ่งเรืองทางการค้าและอุตสาหกรรมค้าไม้ริมแม่น้ำปิง ก็ปรากฏเหล่าพ่อค้าชาวพม่าที่มาตั้งรกรากอยู่ในเมืองเชียงใหม่ ได้เป็นศรัทธาในการบูรณะวัดเก่าแก่หลายแห่งบนถนนท่าแพ โดยผสมผสานศิลปกรรมแบบพม่าเข้าไป อาทิ เจดีย์ในวัดแสนฝางและวัดบุพพาราม พระพุทธรูปปูนปั้นในวัดเชตวัน วิหารและเจดีย์ของวัดมหาวัน รวมไปถึงการจัดสร้างวัดอุปคุต (พม่า) เชิงสะพานนวรัฐ ที่ปัจจุบันกลายมาเป็นพุทธสถานเชียงใหม่ไปแล้ว



เหล่านี้เป็นภาพโดยสังเขปที่สะท้อนให้เห็นถึงอิทธิพลของศิลปกรรมพม่าที่หลอมรวมเข้ากับภูมิทัศน์วัฒนธรรมล้านนา เสริมสร้างให้เกิดความรุ่งเรืองและรุ่มรวยทางศิลปวัฒนธรรมของเมืองเชียงใหม่ เมืองประวัติศาสตร์ที่เปี่ยมชีวิตแห่งนี้

 

 

แชร์บทความนี้

CONTACTS


4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 14: 'ฟื้นม่าน' ยุคสมัยแห่งการฟื้นฟูและฐานรากของการสืบสาน

4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 12: มรดกจากยุคทองของล้านนา

4 ปี การขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ตอนที่ 11: เชียงใหม่ 720 ปี